Âm Linh Tự và mộ lính Hoàng Sa
Âm linh tự tọa lạc tại thôn Tây, An Vĩnh, huyện Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Âm linh tự là nơi thờ thần Thượng Thiên - vị thần cai quản cô hồn và hộ trì bình yên cho xóm làng. Thờ cúng ở Âm linh tự còn có những linh hồn là “Chiến sĩ trận vong”, họ là những Cai đội, Chánh suất đội, Thủy quân ở đảo Lý Sơn được sung vào đội Hoàng Sa - Bắc Hải (Trường Sa) ra đi làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa trên biển Đông của Việt Nam.
Âm linh tự được xây dựng vào giữa thế kỷ 17, đến thời vua Gia Long (1802 - 1820) tu bổ lần đầu. Năm 1883, tu bổ lần thứ hai, mái lợp ngói âm dương, kết cấu kiến trúc được gia cố bằng hệ thống cột kèo vững chắc và trang trí, đắp nổi Rồng, Phượng, lưỡng Long tranh châu khá sinh động. Năm 1956, tu bổ lại nhà Tiền bái. Năm 1996, sửa chữa nhà Tây (Vĩnh thượng từ) và xây dựng nhà Đông để làm nơi chuẩn bị tế phẩm, bảo quản thuyền đua. Mặt bằng đền thờ chính của Âm linh tự gồm phần Tiền bái và Hậu cung. Gian Tiền bái thờ Hội đồng, hai bên thờ Hồn Mai, Phách Quế, tiếp đến hậu cung thờ thần Thượng Thiên. Tả ban, Hữu ban thờ Tại Tế và Nghiêm Trí. Phía trước Âm linh tự là tháp thờ khắc bia chữ Hán: “Chiến sĩ trận vong”. Đến nay, Âm linh tự đã trải qua nhiều lần trùng tu, nhưng vẫn giữ nguyên phong cách kiến trúc tín ngưỡng thời nhà Nguyễn, thế kỷ 19 có giá trị nghệ thuật đặc sắc.
Mộ lính Hoàng Sa: Theo phong tục lâu đời, những người lính Hoàng Sa đi làm nhiệm vụ hy sinh trên biển, sẽ được bó lại bằng đôi chiếu, bảy sợi dây mây và gắn thẻ bài ghi phiên hiệu, bản quán mà họ đem theo, sau đó thả xác xuống biển, cầu mong sẽ trôi về đảo Lý Sơn. Đồng thời, người thân mời Thầy pháp sư dùng đất sét, vỏ cây dâu tằm nặn thành hình người mất, lập đàn tế “chiêu hồn nhập cốt” rồi an táng. Người ta gọi đó là Mộ chiêu hồn, hoặc Mộ gió.
Âm linh tự và Mộ lính Hoàng Sa là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh cộng đồng, nơi người dân trước khi ra biển, tha phương hành nghề thường đến chiêm bái, cầu xin thần linh và linh hồn cõi khuất phù hộ độ trì để được bình an, làm ăn thành đạt. Sau khi kết thúc mùa màng và những người làm ăn xa trở về thăm quê, họ mang lễ vật đến để làm lễ tạ ơn. Theo âm lịch, cộng đồng tổ chức tại di tích các lễ hội chính như: Lễ tế chiến sĩ trận vong (16/2), lễ thanh minh (16/3), lễ tế thu (16/8), lễ hội đua thuyền vào dịp Tết nguyên đán và nhiều nghi lễ khác có giá trị lịch sử, văn hóa của cư dân biển, đảo Lý Sơn.
Âm linh tự và Mộ lính Hoàng Sa đã được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch công nhận là di tích lịch sử - văn hoá quốc gia tại Quyết định số 41/2007/QĐ-BVHTT ngày 03/8/2007.